Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Γιάννης Καλαϊτζής - Τυρόπιτες για την Εστία

Μία όμορφη μικρή ιστορία που απομυθοποιεί την
"ηρωική εποχή" της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.

Ο Γιάννης Καλαϊτζής (1945-2016) ήταν ένας πολύ καλός κομίστας και πολιτικός γελοιογράφος που θα μείνει για πάντα στην ιστορία των ελληνικών comics ως ο δημιουργός των δύο πρώτων graphic novels της χώρας μας ( Τσιγγάνικη Ορχήστρα - 1984, Το Μαύρο Είδωλο της Αφροδίτης - 1990 ). Ξεκινώντας την επαγγελματική του σταδιοδρομία το 1961 από την εφημερίδα Αυγή, και συνεισφέροντας γελοιογραφίες στην εφημερίδα των Συντακτών έως και το 2016, όταν και έφυγε πρόωρα από κοντά μας μετά από μακρά μάχη με τον καρκίνο, ο Καλαϊτζής συνεργάστηκε με αμέτρητα έντυπα αριστερού προσανατολισμού, δημιουργώντας μικρές και μεγάλες ιστορίες με έντονο χιούμορ και κοινωνικο-πολιτικό σχόλιο.

Η υπόθεση της ιστορίας Τυρόπιτες για την Εστία διαδραματίζεται ακριβώς μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου (περίπου 1.200 π.Χ) αλλά πρίν την επιστροφή των περισσότερων Αχαιών στις πατρίδες τους, και δίνει απάντηση σε ένα μεγάλο ιστορικό μυστήριο - Πώς την πάλευαν οι γυναίκες των πολεμιστών 10 χρόνια που έλειπαν οι άντρες τους ? Παρακολουθούμε λοιπόν τί συμβαίνει ανάμεσα σε έναν από τους πρώτους πολεμιστές που γύρισαν (θεονήστικοι), μίας γυναίκας που ακόμα περιμένει τον άντρα της και ενός δούλου που ψάχνει για καινούριο αφέντη, με καταλύτη της όλης υπόθεσης ... δύο καμένες τυρόπιτες ! Δεν ξέρω αν προτιμάτε την εκδοχή της πιστής Πηνελόπης που έπλεκε αργαλειό και έμεινε πιστή για 20 χρόνια, ενώ μέσα στο σπίτι της κυκλοφορούσαν 50 μαντραχαλάδες, αλλά εγώ προσωπικά θεωρώ οτι, είτε το "εργόχειρο" που έπλεκε κάτι άλλο συμβολίζει, είτε οτι τον Οδυσσέα τον είχε κάνει... αντιλόπη η Πηνελόπη !

Η 10σέλιδη ιστορία, την οποία ο δημιουργός στο site του κατατάσσει στην ενότητα Άτακτα Κόμικς, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αυγή, αλλά παρ'όλες τις προσπάθειές μου δεν κατάφερα να βρω την ημερομηνία και το φύλλο. Οπότε, επιχειρώντας μία τελείως μπακαλίστικη προσέγγιση, αναφέρω οτι η πολύ λεπτομερής εικονογράφηση μου θυμίζει τη δουλειά του της περιόδου της Τσιγγάνικης Ορχήστρας, δηλαδή της δεκαετίας του '80, αλλά δυστυχώς δε μπορώ να κάνω κάποια πιο συγκεκριμένη υπόθεση.








Με όχημα λοιπόν την πολύ καλή εικονογράφηση, φανερά επηρρεασμένη από τη γαλλο-βελγική σχολή και ιδιαίτερα το Asterix, ο Καλαϊτζής αποδομεί ολόκληρη την κλασική, ηρωική εποχή, παραδίδοντας μία καθημερινή ιστορία καθημερινών ανθρώπων, μακριά από τα κατορθώματα και τις θεϊκές παρεμβάσεις των επικών ποιημάτων του Ομήρου. Χρησιμοποιώντας τη δυναμική του διδύμου αφέντη-δούλου που χαρακτηρίζει τις μεγαλύτερες δουλειές του (π.χ Γκογκόσης-Καπετάν Γκρέκο στο Τυφών, Καράμπαμπας-Αλέκος Τράκας στο Μαύρο Είδωλο) ο δημιουργός εξερευνά τις πολύπλοκες σχέσεις των ανθρώπων με τους θεούς αλλά και μεταξύ τους, παρουσιάζοντάς μας μία εικόνα της κοινωνίας της εποχής που είναι πολύ πιο ρεαλιστική και ανθρώπινη από τις απαγγελίες των ραψωδών.

Και μόνο το γεγονός οτι στον τίτλο φιγουράρει το όνομα μίας θεάς του Ολύμπου δίπλα σε... τυρόπιτες είναι χαρακτηριστικό της κανιβαλιστικής διάθεσης αλλά και της απλότητας που διέκρινε πάντα τον πολύ σημαντικό αυτό έλληνα δημιουργό.

Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

When Valentina met Corto Maltese

Η ερωτική συνάντηση δύο θρύλων των ευρωπαϊκών comics

** Βασικά, για να είμαστε σωστοί, αναφέρω οτι ο τίτλος είναι παραπλανητικός. Η γιαγιά της Valentina είναι αυτή που συνάντησε τον Corto Maltese, όμως διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά της διάσημης εγγονής της **

Η όμορφη και αισθησιακή φωτογράφος Valentina του Guido Crepax και ο ονειροπόλος ναυτικός Corto Maltese του Hugo Pratt είναι δύο από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες των ιταλικών, και δη των ευρωπαϊκών comics. Και, αν ο Pratt είναι ο απόλυτος μαέστρος και δάσκαλος της ιταλικής 9ης τέχνης, ο Crepax και ο Milo Manara είναι οι επόμενοι στη σειρά καλλιτέχνες που μπορούν να χαρακτηριστούν ως "μεγάλοι".

Ο Manara έχει κάνει πολλές φορές αναφορά στον αγαπημένο του δάσκαλο και στο διάσημο ήρωά του (π.χ HP and Giuseppe Bergman ή Corto Maltese tribute). Πρόσφατα ανακάλυψα οτι και ο Crepax αλλά και ο Hugo Pratt είχαν κάνει ανάλογες, τιμητικές αναφορές ο ένας στο σπουδαίο έργο του άλλου.

Ο λόγος που ο Guido Crepax (1933-2003) δεν τοποθετεί την ίδια τη διάσημη ηρωίδα του να συναντάει τον τυχοδιώκτη ναυτικό, αλλά τη γιαγιά της, είναι επειδή η Valentina διαθέτει ένα χαρακτηριστικό μοναδικό στον κόσμο των comics. Γερνάει !! Δημιουργημένη σα χαρακτήρας το 1965, η φωτογράφος από το Μιλάνο είχε εξ'αρχής ταυτότητα (!), με ημερομηνία γέννησης το 1942. Σε όλες τις μετέπειτα περιπέτειές της εμφανίζεται μεγαλύτερη σε ηλικία, με τη χρονολογική αλήθεια να τηρείται αυστηρότατα από το δημιουργό της. Ο Corto από την άλλη, μπορεί να μην εμφανίζεται γερασμένος, όμως το σύμπαν του είναι επίσης πολύ αυστηρά χρονολογικά καθορισμένο, και αρκετά παλιότερο. Δημιουργημένος σα χαρακτήρας από τον Hugo Pratt (1927-1995) το 1967, ο μαλτέζος ναυτικός γεννήθηκε το 1887, και οι περιπέτειές του διαδραματίζονται ως επί το πλείστον τη χρονική περίοδο 1900-1930. Οπότε, θα ήταν χρονολογικά αδύνατον να συναντηθούν οι δύο χαρακτήρες. Η γιαγιά πάντως της Valentina, Louise, λειτουργεί σαν alter ego της διάσημης εγγονής της, αφού είναι ολόιδιες στην όψη και διαθέτουν το ίδιο αδάμαστο πνεύμα και την ίδια, ακατάσχετη επιθυμία για ηδονή. Οπότε, είναι στην ουσία σαν να συναντιούνται όντως οι δύο πιο γνωστοί ήρωες στην ιστορία των ιταλικών comics. Ένα σπάνιο, ιστορικό crossover της ευρωπαϊκής 9ης τέχνης.





Την αρχή έκανε ο Pratt, ο οποίος, στη μαγευτική περιπέτεια του Corto Maltese Βενετσιάνικο Παραμύθι (Sirat Al Bunduqiyyah) που κυκλοφόρησε το 1977, τοποθετεί τον ήρωά του στη Βενετία του 1921, όπου μετά την πτώση του από μία ταράτσα καταλήγει σε ένα άγνωστο σπίτι. Εκεί, μία όμορφη κοπέλα με ένα χαρακτηριστικό, καρέ κούρεμα τον περιθάλπει και του συστήνεται ως Louise Brookszowyc από τη Βαρσοβία, πιο γνωστή με το όνομα "η ωραία του Μιλάνου" (πόλη όπου γεννήθηκε η Valentina). Και όντως, η Louise είναι η γιαγιά της Valentina, από την οποία η διάσημη εγγονή της μάλλον υιοθέτησε το σήμα-κατατεθέν κούρεμά της. (Ασφαλώς, είναι γνωστό οτι και οι δύο υιοθέτησαν το κούρεμα από την αμερικανίδα ηθοποιό Louise Brooks, την έμπνευση του Crepax για την ηρωίδα του). Σε αυτή τη φάση πάντως, οι δυο τους ανταλάσσουν απλά μερικές κουβέντες, και τίποτα δεν προϋποθέτει κάτι παραπάνω στη σχέση τους.

Έπειτα, τον Ιούλιο του 1978 o Crepax συνέχισε το... καλλιτεχνικό πινγκ-πονγκ, με τη δημοσίευση της ιστορίας που προχωράει τη σχέση μεταξύ των δύο ηρώων στο επόμενο επίπεδο, παρουσιάζοντάς την ως ξεκάθαρα ερωτική, κατά το προσφιλές του ύφος. Η ιστορία δημοσιεύθηκε στο γνωστό ιταλικό περιοδικό Linus των εκδόσεων Rizzoli με τίτλο Antropologia (δε χρειάζεται μετάφραση νομίζω). Η ίδια η συνάντηση δε έγινε το 1923 στη Βενετία, με τη μητέρα της Valentina να διηγείται την ιστορία στην κόρη της το 1957 στο Μιλάνο. Εδώ μαθαίνουμε οτι η Louise ήταν πόρνη, και οτι ήταν ερωτευμένη με τον Corto. Αλλά και αυτός δείχνει ένα πάθος και μία παραφορά απέναντί της που έρχονται σε αντίθεση με τη συνηθισμένη, κουλ και άνετη συμπεριφορά του. Φυσικά, ως αμετανόητος και αθεράπευτος τυχοδιώκτης, ο μαλτέζος ναυτικός πρέπει να φύγει, ανακοινώνοντάς το στη Louise σε μία δραματική σκηνή χωρισμού. Όμως, στο τέλος της ιστορίας, η μητέρα της Valentina κάνει μία αναφορά που αφήνει υπονούμενα οτι ίσως ο Corto να είναι... ο παππούς της !







Η ιστορία Antropologia συμπεριελήφθη και στην ιταλική ανθολογία του Guido Crepax, Erotica vol. 10 - Valentina nel metro (πρώτη εικόνα της ανάρτησης), που εκδόθηκε το 2015 στη γειτονική μας χώρα. Η ανθολογία περιλαμβάνει επίσης πολλές άλλες συναντήσεις της ηρωίδας με γνωστούς χαρακτήρες (crossovers), όπως τους Diabolik, Paulette των Wolinsky και Pichard, Barbarella, Flash Gordon, Mandrake, Dick Tracy, Fantastic Four, Prince Valiant, Tarzan, Jodelle του Guy Peellaert, l’Eternauta και Little Nemo του Winsor McCay.


Υπάρχει και μία ακόμη αναφορά στη σχέση της Louise με τον Corto, στην ιστορία Tango που εξέδοσε ο Hugo Pratt το 1985. Ο Corto Maltese βρίσκεται στο Buenos Aires της Αργεντινής το 1923, γυρεύοντας τη Louise που του είχε γράψει ένα γράμμα ζητώντας του βοήθεια. Δυστυχώς η Louise είναι νεκρή, σκοτωμένη από μία συμμορία μαστρωπείας με την οποία είχε μπλέξει, μαθαίνουμε όμως οτι είχε γεννήσει ήδη μία κόρη, τη μητέρα δηλαδή της Valentina. Όπως συνηθίζει, ο τυχοδιώκτης ναυτικός εκδικείται το θάνατό της και κανονίζει η κόρη της να καταλήξει σε ασφαλή χέρια. Φυσικά, όπως μάθαμε πρίν, αυτή η κόρη ίσως να είναι και δική του, όμως αυτό ο ίδιος δεν το γνωρίζει.

Οι δυο τους δε συναντιώνται ποτέ λοιπόν μέσα στις σελίδες του βιβλίου, μιας και η Louise έχει ήδη πεθάνει, βρίσκονται όμως μαζί στο υπέροχο εξώφυλλο που αποτελείται από κοντινά πλάνα ενός παθιασμένου tango ανάμεσα στον Corto και μίας γυναίκας με κοντό καρέ μαλλί. Το οτι αυτή είναι η Louise αποτελεί δική μου υπόθεση, όμως το βρίσκω αρκετά "ποιητικό" να είναι αυτή, και άρα αρκετά Hugo Pratt-ικό.

Αυτές ήταν λοιπόν οι συναντήσεις του Corto Maltese με τη Louise Brookszowyc, γιαγιά της Valentina, η οποία παίρνει τη θέση της εγγονής της στο υπέροχο αυτό crossover, για να γεφυρώσει το χρονολογικό κενό ανέμεσα στους χαρακτήρες που ο Hugo Pratt και ο Guido Crepax ήθελαν από καιρό να συνδυάσουν. Η ιδέα της Louise ήταν του δεύτερου, με τον ίδιο να αναλαμβάνει και να δημιουργήσει το μεγαλύτερο και πιο "ζουμερό" κεφάλαιο της σχέσης τους.






Για επίλογο άφησα ένα όμορφο ιστορικό ανέκδοτο του κόσμου των comics που νομίζω οτι δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό. Η Louise Brooks (1906-1985), μεγάλο αστέρι του βωβού κινηματογράφου και πρότυπο όπως προ-είπαμε του Guido Crepax για τη Valentina, είχε συχνή επικοινωνία μαζί του και δήλωνε υπερήφανη που αποτέλεσε τη μούσα του. Μάλιστα του έγραψε κάποια φορά οτι "ξεκίνησες τη Valentina το 1965, όταν μόλις είχε πεθάνει ο άντρας μου, σαν να ήθελες να με πάρεις μακριά". Το 1983 ο Hugo Pratt, επίσης μεγάλος θαυμαστής της, την επισκέφθηκε στο σπίτι της απροειδοποίητα και ανώνυμα. Προς μεγάλη του έκπληξη, βρίσκει εκεί το Βενετσιάνικο Παραμύθι του Corto Maltese, το έργο του δηλαδή που την περιέχει σαν ηρωίδα. Η Brooks φεύγει για λίγο από το δωμάτιο, και επιστρέφοντας τον βρίσκει με το βιβλίο στα χέρια. Του λέει οτι της το έστειλε ένας φίλος της από την Ιταλία, ο Guido Crepax, και οτι ο καλλιτέχνης που το έφτιαξε είναι πραγματικά προικισμένος. Τότε, ο Pratt της αποκαλύπτει οτι ο ίδιος είναι ο καλλιτέχνης.



Η αμερικανίδα ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου Louise Brooks (1906-1985)

Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017

Sláine: The Horned God

Το κορυφαίο graphic novel μιας επικής σειράς,
η κορυφαία δουλειά ενός εξαιρετικού εικονογράφου

Η θρυλική σειρά επικής φαντασίας Sláine είναι μία από τις πιο γνωστές και επιτυχημένες σειρές του, επίσης θρυλικού εβδομαδιαίου αγγλικού περιοδικού 2000 AD, της απόλυτης αγγλικής ανθολογίας ενήλικων, "αγορίστικων" comics. Το πρώτο τεύχος του 2000 AD κυκλοφόρησε στις 26 Φεβρουαρίου του 1977, με την πρώτη ιστορία του Sláine να εμφανίζεται το 1983, στο τεύχος #330, με τίτλο The Time Monster.

Δημιουργημένη από τον ιδρυτή του περιοδικού, συγγραφέα Pat Mills και την τότε σύζυγό του, εικονογράφο Angela Kincaid, με εμφανείς επιρροές από την ιρλανδική μυθολογία αλλά και τον Conan το βάρβαρο του Robert E. Howard, η σειρά ακολουθεί τις περιπέτειες του ομώνυμου ήρωα Sláine MacRoth. Ο Sláine είναι ένας Κέλτης πολεμιστής της φυλής Sessair που περιπλανιέται στη μυθική Χώρα των Νέων (Tír na nÓg ) με συντροφιά το νάνο Ukko, ζώντας επικές περιπέτειες. Τα πρώτα βιβλία της σειράς ακολουθούν πιστά αυτό το μοτίβο, ώσπου ήρθε η μνημειώδης ιστορία The Horned God και ένας εικονογράφος ονόματι Simon Bisley το Μάιο του 1989 για να αλλάξουν τα πάντα, τόσο στην ίδια τη σειρά όσο και στο τοπίο ολόκληρης της αγγλικής σκηνής comics.

Η φυλή του Sláine, οι Sessair, είναι μία εκ των Tuatha de Danann, των μυθικών φυλών της θεάς της γης Danu που περιγράφονται στον περίφημο Μυθολογικό Κύκλο, μίας από τις 4 μεγάλες ενότητες της Ιρλανδικής μυθολογίας. Στην αρχή της σειράς ο ήρωάς μας έχει εξοριστεί επειδή κοιμήθηκε με την όμορφη Niamh, που προοριζόταν για νύφη του βασιλιά της φυλής. Η ιστορία του The Horned God ξεκινάει με τον Sláine να επιστρέφει στη φυλή του για να γίνει βασιλιάς. Η συγκυρία δεν είναι καθόλου καλή όμως. Οι φυλές της θεάς Γης απειλούνται από τρομακτικούς εχθρούς από βορρά και νότο. Από τα νότια έρχονται οι Drune Lords (κάτι σα σκοτεινοί δρυίδες) και ο άρχοντάς τους, ο παρανοϊκός και σαπισμένος Lord Weird Slough Feg, προηγούμενη ενσάρκωση του "Κερασφόρου θεού" και μία από τις κεντρικές αντίπαλες φιγούρες της σειράς. Από τις βόρειες θάλασσες εισβάλλουν οι δαίμονες Fomorians με αρχηγό τον Balor και παραδοσιακή έχθρα εναντίον της Χώρας των Νέων.

Για να σώσει τον κόσμο του, ο Sláine θα πρέπει να αποκτήσει τους 4 ιερούς θησαυρούς της χώρας ώστε να λάβει την έγκριση των άλλων τριών βασιλιάδων και να γίνει ο υψηλός βασιλιάς (High King) όλης της Ιρλανδίας, ενώνοντας τις φυλές της θεάς Γης εναντίον των εχθρών τους. Ο ήρωάς μας θα ξεκινήσει για την αποστολή του οπλισμένος με το τρομερό διπλό τσεκούρι του "Brainbiter" και την πολεμική μανία/έκσταση που τον κατακλύζει στις μάχες, γνωστή ως "warp spasm", δανεισμένη από την αντίστοιχη ικανότητα του ήρωα Cúchulainn των ιρλανδικών μύθων. Στην πορεία της εποποιίας του όμως θα συναντήσει άλλη μία τεράστια πρόκληση - να γίνει ο εκλεκτός της ίδιας της θεάς Danu, ο επόμενος "Κερασφόρος θεός" !







Η υπόθεση σίγουρα φαντάζει πολύπλοκη, και υπάρχουν πολλές περιπέτειες του Sláine που προηγούνται χρονολογικά του The Horned God, όμως η επική αυτή ιστορία στέκεται πολύ καλά και μόνη της, αποτελώντας έτσι ένα καλό σημείο εκκίνησης για κάποιον νέο αναγνώστη της σειράς. Εκτός φυσικά αν αυτός δε θέλει να φτάσει κατ'ευθείαν στο αποκορύφωμα! Μπλέκοντας υπέροχα τους κέλτικους μύθους με αντίστοιχους σκανδιναβικούς αλλά και αρχαιότερους από την εποχή των σπηλαίων, ο Pat Mills - με κυριότερες δουλειές τις Nemesis the Warlock, Charley's War, Judge Dredd, Requiem Vampire Knight και άλλες - υφαίνει ένα μυστηριακό, περιπετειώδες σύμπαν με πολλά επίπεδα και νοήματα. Μία λεπτομέρεια που μου άρεσε ιδιαίτερα π.χ είναι το "καθήκον" του Κερασφόρου θεού να εκθέσει την υποβάθμιση της θεάς της Γης από τους άντρες ιερείς, και να φέρει μία νέα εποχή μητριαρχίας και επαφής με τη φύση. Τα μηνύματα είναι βαθιά και το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι βαρύ, όμως ο Mills διαχειρίζεται το υλικό του υπέροχα, ελαφρύνοντας τον τόνο με άφθονα ερωτικά και χιουμοριστικά στοιχεία. Και επίσης, άφθονα ανοιγμένα κεφάλια !

Και φτάσαμε και στην εικονογράφηση... Το 1989 η σειρά Sláine, και γενικότερα το 2000 AD είχε ένα σχετικά μικρό, αργά αλλά σταθερά αυξανόμενο κοινό ανάμεσα στους νεαρούς άγγλους της εποχής. Κατά τη διάρκεια της δημοσίευσης σε συνέχειες του The Horned God οι πωλήσεις και το ενδιαφέρον του κοινού για το περιοδικό πολλαπλασιάστηκαν αλματωδώς, χαρίζοντάς του μία δυναμική και ένα cult status που διήρκεσαν για πολλά μετέπειτα χρόνια. Τί συντέλεσε σε αυτή την αλλαγή ? Πολύ απλά, η εντυπωσιακή εικονογράφηση του Simon Bisley! Ο μέχρι τότε άγνωστος νεαρός εικονογράφος, που η προηγούμενη εμπειρία του στο χώρο των comics ήταν μόνο η σειρά ABC Warriors, μετατράπηκε αυτόματα σε superstar της αγγλικής, και έπειτα της παγκόσμιας σκηνής. Η υπέροχη εικονογραφική του τέχνη με τα ζωντανά χρώματα, τα μυώδη μπράτσα και τη... heavy metal αισθητική έδωσαν νέα πνοή στους χαρακτήρες και στη σειρά γενικότερα, αποτελώντας μέχρι σήμερα το απόλυτο σημείο αναφοράς για το είδος της επικής φαντασίας. Χαρακτηρισμένο πολύ εύστοχα ως ένα από τα ελάχιστα graphic novels με "εικονογράφηση αξίας εξωφύλλου σε όλες τις σελίδες του", το The Horned God είναι πραγματικά ένα έργο-ορόσημο των αγγλικών, αλλά και των παγκόσμιων comics.





Η εμβληματική ιστορία της σειράς Sláine, The Horned God, δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο θρυλικό αγγλικό περιοδικό 2000 AD σε τρείς συνέχειες, με απαρχή το Μαϊο του 1989. Πιο συγκεκριμένα:

The Horned God, Book I (2000 AD #626 - 635, Mαϊος - Ιούλιος 1989)
The Horned God, Book II (2000 AD #650 - 656 και 662–664, Οκτώβριος 1989 - Φεβρουάριος 1990)
The Horned God, Book III (2000 AD #688 - 698, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 1990)

Έπειτα, συλλέχθηκε σε ένα graphic novel 208 σελίδων που παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο επιτυχημένα, τόσο εμπορικά όσο και καλλιτεχνικά, έργα που έχουν ξεπηδήσει από το σύμπαν του περιοδικού.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...