Πέμπτη, 17 Απριλίου 2014

Destino - by Disney & Dali

Μία συνεργασία ιερών τεράτων που ολοκληρώθηκε 57 χρόνια μετά




Το Destino είναι ένα animated video διάρκειας μόλις 6 λεπτών, αλλά ηλικίας σχεδόν 70 χρόνων. Η παραγωγή του ξεκίνησε το μακρινό 1946 ως μία συνεργασία του μεγάλου ισπανού σουρρεαλιστή Salvador Dali και της εταιρείας του Walt Disney, αλλά οι οικονομικές δυσκολίες της τελευταίας λόγω του 2ου παγκοσμίου πολέμου ανέστειλαν το project και το έστειλαν σε ένα συρτάρι, όπου και έμεινε ξεχασμένο για 53 ολόκληρα χρόνια !

To 1999 o ανιψιός του Walt, Roy E. Disney "ξέθαψε" την ανολοκλήρωτη συνεργασία και αποφάσισε να τη συνεχίσει από εκεί που την είχαν αφήσει οι μεγάλοι εμπνευστές της. Με τη βοήθεια του παριζιάνικου studio - "υποκαταστήματος" της Disney, του σχεδιαστή που είχε δουλέψει το αρχικό storyboard μαζί με τον Dali (John Hench), αλλά και σημειώσεις της γυναίκας του μεγάλου ζωγράφου, Gala Dali, το project τελικά ολοκληρώθηκε, και παρουσιάστηκε στο κοινό το 2003. Το Destino μας διηγείται την ιστορία του Chronos, της προσωποποίησης του χρόνου, και του τραγικού και μάταιου έρωτά του για μια θνητή γυναίκα. H σκηνοθεσία είναι του Dominique Monfréy, η μουσική του Armando Dominguez και η ερμηνεία του τραγουδιού της Dora Luz. Το αποτέλεσμα είναι απλά υπέροχο !









Για επίλογο άφησα την ξεχωριστή περιγραφή των δύο αρχικών εμπνευστών της ιδέας για το video. Ο Dalí το περιέγραψε ως “Μία μαγική απεικόνιση του προβλήματος της ζωής μέσα στο λαβύρινθο του χρόνου”, ενώ ο Disney είπε οτι είναι “Μία απλή ιστορία για ένα νεαρό κορίτσι που ψάχνει την αληθινή αγάπη”. Eεεεε, ρε, πώς ξεχωρίζει ο καλλιτέχνης από τον έμπορα !

Υ.Γ: Ευχαριστώ τη Βάσω που επανέφερε το Destino στην (άθλια) μνήμη μου.

Κυριακή, 13 Απριλίου 2014

Understanding Comics στα ελληνικά

Εεεεε - πιιιιιι - τέεεεεε - λουουουους !

Το καλύτερο πράγμα στο φετινό, πολύ καλό Comicdom con ήταν για μένα η πρώτη κυκλοφορία στα ελληνικά του εξαιρετικού graphic novel Understanding Comics του σπουδαίου μελετητή και θεωρητικού των comics Scott McCloud, με τίτλο Κατανοώντας τα Κόμικς - Η αόρατη τέχνη. Ένα βιβλίο-ανατομία για την τέχνη των comics, μία πολύ απαιτητική όσο και διορατική μελέτη πάνω στον ορισμό, την ιστορία και τα στοιχεία που απαρτίζουν την αγαπημένη μας τέχνη.


Το μακρινό 1993 λοιπόν, ο νεαρός τότε αμερικανός κομίστας Scott McCloud, έχοντας μόλις αρχίσει να γίνεται γνωστός μέσω της σειράς του ZOT, ανέλαβε ένα πολύ δύσκολο όσο και παράτολμο εγχείρημα - να κάνει ένα αναλυτικό δοκίμιο για τα comics, κάτι που μόνο ο τεράστιος Will Eisner είχε επιχειρήσει στο παρελθόν με το βιβλίο του Comics and Sequential Art (1985). Και μάλιστα, ο McCloud προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αφού αποφάσισε το δοκίμιό του για τα comics να είναι ... σε μορφή comics !

Χρησιμοποιώντας μία καρτουνίστικη εκδοχή του εαυτού του ως αφηγητή (και υπάρχει λόγος για αυτό), ο δημιουργός περπατάει ανάμεσα στις σελίδες του και μας μιλάει για τη μορφή τέχνης των comics, τη σχέση τους με τις άλλες τέχνες, πώς λειτουργούν και πώς τα αντιλαμβάνεται το μυαλό μας, τί είναι ικανά να επιτύχουν, ποιά είναι τα στοιχεία που τα απαρτίζουν και ποιά είναι η "γλώσσα" τους, πάντα με ένα (σχετικά) απλό λεξιλόγιο και άφθονα παραδείγματα από δουλειές μεγάλων καλλιτεχνών για καλύτερη κατανόηση. Μαθαίνουμε για έννοιες που ίσως να μην είχαμε σκεφτεί καν, όπως την περίφημη θεωρία του McCloud για το "τί συμβαίνει στον κενό χώρο ανάμεσα στα panels (τα καρέ)", για τη λειτουργία της ολοκλήρωσης που διενεργείται στο μυαλό μας και μας επιτρέπει να συνθέτουμε τις στατικές εικόνες σε μια ενιαία ιστορία, για το πώς λειτουργεί ο χρόνος, το χρώμα και η κίνηση στα comics, για τη διάδραση εικόνων και λέξεων, το γιατί τα βρίσκουμε τόσο ελκυστικά, και πολλά ακόμη πολύ πολύ ενδιαφέροντα πράγματα.


Νομίζω οτι δεν είναι υπερβολή αυτό που διατείνεται το εκδοτικό σημείωμα της αμερικάνικης έκδοσης του 1993, οτι "μετά το Understanding Comics, ποτέ δε θα ξαναδιαβάσετε comics με τον ίδιο τρόπο". Από την προσωπική μου εμπειρία πάντως, μπορώ να πω οτι ισχύει. Θυμάμαι οτι είχα πάθει πολιτισμικό σοκ όταν το είχα διαβάσει πρίν χρόνια. Και σίγουρα στα ελληνικά θα είναι μεγαλύτερος ο αντίκτυπος, αφού το αγγλικό κείμενο περιέχει μερικές δύσκολες έννοιες και ορισμούς και απαιτεί πολύ καλή γνώση της γλώσσας.

Όπως αναφέρουν οι εκδόσεις Webcomics που πήραν τη "γενναία" απόφαση να μεταφράσουν ένα από τα σημαντικότερα graphic novels που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ "Οι εκδόσεις Webcomics σε συνεργασία με τον εκδοτικό κολοσσό Harper Collins έχουν την τιμή να παρουσιάζουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα από τα καλύτερα βιβλία για τα κόμικς, σε… κόμικς!".

Άντε, καιρός ήταν ! Μετά λοιπόν το Understanding Comics (1993), να παίρνουν σειρά και τα 2 επόμενα, αντιστοίχως αξιόλογα και σημαντικά βιβλία του McCloud, Reinventing Comics (2000) και Making Comics (2006), όπως φυσικά τόσα και τόσα άλλα αριστουργήματα της 9ης τέχνης που παραμένουν αμετάφραστα, και άρα απρόσιτα σε ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού κοινού.



Τρίτη, 8 Απριλίου 2014

Building Stories

Ένα comic-πολυκατοικία, ένας καλλιτέχνης χωρίς "ταβάνι"


Ο Chris Ware είναι ένας αμερικανός κομίστας, εξαιρετικά ταλαντούχος, εξαιρετικά δημιουργικός και εξαιρετικά καινοτόμος. Είναι απλά εξαιρετικός σε ό,τι κι αν κάνει. Μέσα από το έργο ζωής του, τη μνημειώδη σειρά The Acme Novelty Library, που ξεκίνησε το 1993, με τoν πιο πρόσφατο, 20ο τόμο να εκδίδεται το 2010 με τίτλο Lint, ο Ware έχει ξεδιπλώσει μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας το πανέμορφο, ιδιοφυές, βαθύ και πρωτοποριακό καλλιτεχνικό του όραμα, μοναδικό σε σύλληψη και εκτέλεση στο σύμπαν των 2 διαστάσεων (στο 2-Dimensional Domain δηλαδή).

Την τεράστια αξία, ιδιαιτερότητα και καινοτομία του πολύ μεγάλου αυτού καλλιτέχνη ήρθε να επιβεβαιώσει για ακόμη μία φορά η τελευταία, μεγαλόπνοη και πολυβραβευμένη δουλειά του με τίτλο Building Stories (Pantheon Books - 2012). Ένα project που χρειάστηκε περισσότερα από 10 χρόνια για να ολοκληρωθεί, μία δουλειά που δεν επιδέχεται κατηγοριοποίησης, ένα έργο που προχωράει την τέχνη των comics παραπέρα.

Ας αναλύσουμε : To πρώτο πράγμα που εντυπωσιάζει στο Building Stories είναι το φορμά του. Όπως παρατηρείτε στην πάνω δεξιά εικόνα, εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με ένα απλό βιβλίο, αλλά με ένα ολόκληρο κουτί γεμάτο βιβλία και εκπλήξεις !!! Με διαστάσεις 30cm x 42cm x 4.5cm και βάρος 3 κιλά, το δημιούργημα του Ware μοιάζει περισσότερο με επιτραπέζιο παιχνίδι παρά με graphic novel. Θυμάμαι ακόμα την παιδιάστικη περιέργεια και ανυπομονησία που με είχε πιάσει όταν το είχα αγοράσει (τιμή κάτω των 30 ευρώ παρακαλώ !) μέχρι να γυρίσω σπίτι μου και να το ανοίξω - είχα δεί μόνο το εξώφυλλο, δεν είχα διαβάσει περί τίνος πρόκειται. Ακριβώς σα μικρό παιδί που περιμένει να ξετυλίξει το χριστουγεννιάτικο δώρο του.

Και όταν ανοίξουμε το κουτί ? Πολύ απλά, η αναμονή ανταμοίβεται, και οι υψηλές προσδοκίες επαληθεύονται ... (περισσότερα παρακάτω)





Μέσα στο τεράστιο κουτί λοιπόν βρίσκονται ούτε λίγο ούτε πολύ 14 εκδόσεις - σκληρόδετα βιβλία, φυλλάδια και εφημερίδες σε διάφορες διαστάσεις, μεγέθη και φορμά, ακόμη και ένα χοντρό χαρτονένιο εικονογραφημένο ταμπλό, σαν αυτά που παίζουμε πάνω τα επιτραπέζια ! Υψηλής ποιότητας τυπογραφική και εκδοτική δουλειά επιμελημένη από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, εκπληκτικό design, μεγάλα μεγέθη (π.χ το μωρό με τα ροζ πιο πάνω είναι σε φυσικές διαστάσεις !), και όλα φυσικά στο γνωστό, υπέροχο, πολύπλοκο και "συμπυκνωμένο" γραφιστικό εικονογραφικό στύλ του μεγάλου Chris Ware.

14 βιβλιαράκια, 14 ιστορίες (όχι όλες καινούριες) που διαβάζονται χωρίς κάποια συγκεκριμένη σειρά και που αφορούν τους κατοίκους μίας τριώροφης πολυκατοικίας στο Chicago, με κεντρική φιγούρα μία γυναίκα 30κάτι ετών που έχει χάσει το αριστερό της πόδι, μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί και αναζητά έναν άνθρωπο για να περάσει μαζί του την υπόλοιπη ζωή της - αλλά μάταια. Υπάρχει επίσης ένα δυσλειτουργικό ζευγάρι που έχει φτάσει σε ένα βαθύ αδιέξοδο στη σχέση του, η ηλικιωμένη σπιτονοικοκυρά που ζεί μόνη της εδώ και αρκετές δεκαετίες, και ο Branford, η καλύτερη μέλισσα του κόσμου (!), του οποίου οι ιστορίες αν νομίζετε οτι είναι χαριτωμένες σαν το εικονογραφικό στύλ με το οποίο είναι σχεδιασμένες ... ΖΟΝΚ ! Εν ολίγοις τα γνωστά, ευχάριστα και αισιόδοξα θέματα με τα οποία ασχολείται πάντα ο Ware και που κάνουν την καρδιά σου να θέλει να βρεί μια ανήλιαγη τρύπα, να κουλουριαστεί και να μείνει εκεί μέσα για πάντα.

Το storytelling του Ware είναι όπως πάντα σε υψηλότατα επίπεδα, με επεισόδια από πολλές φάσεις της ζωής όλων των πρωταγωνιστών του να διαδέχονται το ένα το άλλο, πάντα με ένα φυσικό και αβίαστο τρόπο, και πάντα με συγκεκριμένο σκοπό και νόημα. Οι συνθέσεις των σελίδων του, με τις έντονες επιρροές απο τη γραφιστική, και ιδιαίτερα σε αυτή τη δουλειά και από την αρχιτεκτονική, είναι - πάλι όπως πάντα - εντυπωσιακές, προσφέροντας ένα εικαστικό αποτέλεσμα που παρόμοιό του δεν έχω ξαναδεί ποτέ σε comics (μόνο στα δικά του). Και φυσικά, η ανάλυση της ψυχοσύνθεσης των χαρακτήρων του είναι σεμιναριακού επιπέδου, αποτελώντας καθ'όλη τη διάρκεια της σπουδαίας καριέρας του το μεγαλύτερο από τα πολλά μεγάλα χαρίσματά του. Είναι γνωστό οτι στα βιβλία του, μπορούν να περάσουν 200 σελίδες χωρίς στην ουσία να γίνεται κάποιο "γεγονός", αλλά όταν τελειώσεις την ανάγνωση τον πρωταγωνιστή νιώθεις οτι τον ξέρεις όπως ξέρεις ένα φίλο σου, οτι ζεί 2 στενά πιο κάτω από σένα. Άσχετο το οτι οι πρωταγωνιστές του είναι πάντα μίζεροι, αγέλαστοι και άτολμοι μέχρι αηδίας κακομοίρηδες που δεν θα ήθελες να κάνεις παρέα.




Συνολικά, το Building Stories είναι το καλύτερο παράδειγμα της ανωτερότητας μίας τυπωμένης, χειροπιαστής, χάρτινης δουλειάς απέναντι στο σκαναρισμένο comic που βλέπεις στον υπολογιστή σου. Είναι μία εντυπωσιακή παρουσία στη βιβλιοθήκη σου (αν χωράει - εγώ αναπροσάρμοσα τα ράφια για να μπεί) και το σημαντικότερο, είναι ένα εξαιρετικό, ευφυέστατο, "σκεπτόμενο" comic. Ακόμη και ο τίτλος του έργου είναι πανέξυπνος - ένα όμορφο λογοπαίγνιο που μπορεί να διαβαστεί είτε ως "ιστορίες κτηρίων" είτε ως "κτίζοντας ιστορίες" - διαλέγετε και παίρνετε.